Dekolonisatie, geweld en oorlog in Indonesië, 1945-1950 is een grootschalig, gezamenlijk onderzoeksprogramma van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) en NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust en Genocidestudies. Het onderzoek is financieel mogelijk gemaakt door de Nederlandse regering die op 2 december 2016 besloot steun te geven aan een breed onderzoek naar de gebeurtenissen in deze periode.

Recent onderzoek, zoals dat van Rémy Limpach, De brandende kampongs van generaal Spoor, geeft zwaarwegende argumenten voor de stelling dat Nederlandse militairen (met inbegrip van militairen van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger, KNIL) tijdens de dekolonisatieoorlog structureel grensoverschrijdend geweld hebben gebruikt. Tegelijk blijven er, zoals het kabinet ook aangeeft, nog veel vragen bestaan naar de aard, omvang en oorzaken van dit grensoverschrijdende geweld.

Het onderzoeksprogramma, dat bestaat uit negen deelprojecten, moet antwoord geven op deze vragen, bezien vanuit een bredere politieke, maatschappelijke en internationale context. In dat verband zal ook uitgebreid aandacht worden besteed aan de chaotische periode van augustus 1945 tot begin 1946 – vaak aangeduid als de Bersiap – én de politieke en maatschappelijke nasleep in Nederland, Indonesië en daarbuiten.

Het programma heeft een sterk internationaal karakter. Zo werkt de onderzoeksgroep intensief samen met wetenschappers uit Indonesië en andere betrokken landen en maakt – meer dan voorheen – gebruik van bronmateriaal buiten Nederland, in het bijzonder Indonesië. Verder is er in het programma uitdrukkelijk ruimte voor getuigen uit Nederland en Indonesië. Deze kunnen zich melden of zullen worden opgespoord, om hun persoonlijke verhalen vast te leggen voor latere generaties.

De drie instituten vinden het belangrijk dat het programma zowel nationaal als internationaal breed wordt gedragen. Ze hebben daarom een Internationale Wetenschappelijke Adviescommissie en een Maatschappelijke Klankbordgroep Nederland ingesteld . Het programma Dekolonisatie, geweld en oorlog in Indonesië, 1945-1950 loopt tot 1 september 2021.

De meeste van de negen deelonderzoeken zullen in 2021 resulteren in één of meer publicaties. De Nederlandse onderzoekers zullen veelal zowel in het Nederlands als het Engels artikelen en boeken publiceren. De Indonesische onderzoeksgroep zal eigen publicaties uitbrengen en samen met de Nederlandse collega’s bijdragen aan artikelenbundels.Tevens zal een synthese van het onderzoeksprogramma worden gepubliceerd.

Heeft u vragen over dit onderzoek? Die beantwoorden wij uiteraard graag. Mail ons via info@ind45-50.nl. Wij hebben hier de meest gestelde vragen op een rijtje gezet.

Beeld: De onderzoekers Rémy Limpach en Esther Captain in debat met Marjolein van Pagee tijdens de kick-off van het programma (foto Marcel Israel)